Odkoduj rynki › Pojęcia rynkowe

Pojęcie rynkowe Średni poziom 6–7 min czytania

Rentowność obligacji

ang. bond yield

Rentowność obligacji mówi, ile procent rocznie zarobisz na obligacji kupionej dziś po cenie z rynku, jeśli zatrzymasz ją do wykupu. W obligacji notowanej na rynku odsetki, czyli kupon (ang. coupon), są stałe, a cena zmienia się codziennie. Dlatego cena i rentowność działają jak huśtawka: gdy cena spada, rentowność rośnie, i odwrotnie.
W briefach jest najczęściej mowa o rentowności 10-letnich obligacji skarbowych USA (ang. Treasuries), nazywanych krótko 10-latkami. Ta rentowność jest punktem odniesienia dla rynków na całym świecie, od oprocentowania kredytów hipotecznych w USA po wyceny akcji.

W pigułce

Kto ustalarynekinwestorzy w codziennym handlu, zwykle poza giełdąbank centralny wpływa na nią, ale jej nie ustala

10-latka USA (ang. T‑note): ostatni odczyt5,00%stan na 23.10.2026; Departament Skarbu USA, na koniec dnia

Jednostka% roczniezmiany w punktach bazowych (pb): 1 pb to setna część punktu procentowego, więc zmiana z 5,09% na 5,15% to +6 pb

Jak się zmieniacodziennienajczęściej o kilka pb, natomiast stopy banków centralnych zmieniają się skokami, zwykle o 25 pb

Jak to działa

Co to znaczy, że rentowność obligacji rośnie?

To znaczy, że obligacje tanieją: odsetki się nie zmieniają, więc liczone od coraz niższej ceny dają coraz wyższy procent.

Wyobraź sobie lokatę na 4% rocznie, gdy nowe lokaty dają już 5%. Gdyby dało się ją odsprzedać, nikt nie zapłaciłby za nią pełnej kwoty: kupujący chce zarobić tyle, ile można na nowej. Z obligacjami jest tak samo, tylko nimi naprawdę się handluje.

Inwestorzy sprzedają obligacje
Cena obligacji spada, np. ze 100% do 98% nominału
Odsetki się nie zmieniają, a obligacja kosztuje mniej
Rentowność rośnie: te same odsetki, liczone od niższej ceny, dają nowemu kupującemu wyższy procent

Cenę obligacji podaje się w procentach nominału, czyli kwoty, którą emitent zwróci w dniu wykupu: przy nominale 1000 dolarów cena 98% to 980 dolarów.

Policz sam: obligacja kupiona za 980 dolarówRozwiń obliczeniaZwiń

Obligacja o nominale 1000 USD, odsetki 5% rocznie

Odsetki: 5% × 1000 USD50 USD rocznie

Cena: 98% × 1000 USD980 USD

Odsetki od zainwestowanej kwoty: 50 : 980≈ 5,1% rocznie

Dodatkowy zysk z wykupu obligacji (dyskonto): 1000 − 980+20 USD

Rentownośćwięcej niż 5% rocznie

Weźmy obligację, która płaci 50 dolarów odsetek rocznie, czyli 5% nominału. Kto kupi ją za 980 dolarów, będzie co roku dostawał te same 50 dolarów, czyli ok. 5,1% tego, co zapłacił, a w dniu wykupu odbierze 1000 dolarów, o 20 dolarów więcej niż cena zakupu. Dlatego zarobi więcej niż 5% rocznie: rentowność wzrosła. Działa to w obie strony: gdy inwestorzy kupują obligacje, cena rośnie, a rentowność spada.

Gdzie działa huśtawka?

Rynek wtórny · cena się zmienia Treasuries i obligacje skarbowe

Amerykańskimi Treasuries, a w Polsce obligacjami skarbowymi na platformie Treasury BondSpot Poland i na Catalyst inwestorzy handlują codziennie. Tu działa huśtawka: gdy cena spada, rentowność rośnie.

Obligacje oszczędnościowe · cena stała COI, EDO

Skarb Państwa sprzedaje je osobom prywatnym, np. 4-letnie (COI) czy 10-letnie (EDO). Nie są notowane: kupujesz je po 100 zł i tyle samo dostajesz w dniu wykupu, a do tego odsetki (w COI co roku, w EDO na koniec). Gdy oddasz je przed terminem, płacisz opłatę.

Na przykładzie

Rentowność a cena obligacji

Huśtawka: ile jest warta Twoja obligacja?

30.06 kupujesz 10-letnią obligację USA za 1000 dolarów, z kuponem 4,44%. Trzy miesiące później nowe 10-latki mają rentowność 5,29%. Przesuń suwak i zobacz, ile zapłaci Ci za nią inny inwestor przy wyższej albo niższej rentowności.

Cena Twojej obligacji935,80 USD93,58% nominału

Rentowność nowych 10-latek5,29%+85 pb wobec 4,44%

Przesuń suwak: rentowność nowych 10-latek

Nowe 10-latki mają rentowność 5,29%, a Twoja obligacja płaci tylko 4,44% odsetek od nominału. Kupujący zapłaci Ci więc mniej: 935,80 USD, o 6,4% mniej niż Ty.

Przelicznik dla 10-latki: każde 10 pb rentowności to ok. 0,75% ceny.

Obligacje, które uchodzą za najbezpieczniejsze na świecie, też potrafią tracić. W III kwartale 2026 r. doszło do wyprzedaży amerykańskiego długu, a rentowność 10-latek wzrosła o 85 pb. Cena obligacji kupionej pod koniec czerwca spadła w trzy miesiące o ok. 6,4%, czyli o prawie półtora roku odsetek. Tę stratę odczuje tylko ten, kto sprzeda obligację przed wykupem: jeśli ktoś ją zatrzyma do dnia wykupu, i tak dostanie 100% nominału. Rentowność osiągnęła szczyt 5 października: 5,31%, to najwyższy poziom od maja 2002 r. W briefie z 30.09 przypominaliśmy: ceny obligacji spadają, gdy rosną ich rentowności.

Jak policzyliśmy powyższy przykład?Rozwiń obliczeniaZwiń

Obligacja kupiona 30.06 za 1000 USD, kupon 4,44%

Odsetki: 4,44% × 1000 USD44,40 USD rocznie

Cena 30.09: 93,58% × 1000 USD935,80 USD

Spadek wartości obligacji (strata sprzedającego): 935,80 − 1000−64,20 USD (−6,4%)

Równowartość utraconych odsetek: 64,20 : 44,40≈ 1,45 roku

Kupujący 30.09 zarabia5,29% rocznie

Spadek ceny zjadł odsetki z niemal półtora roku. Wzięliśmy obligację z kuponem 4,44%, kupioną 30.06 po 100% nominału, czyli za 1000 dolarów. 30.09 inwestorzy chcieli już zarabiać na 10-latkach 5,29% rocznie, więc za tę samą obligację byli gotowi zapłacić tylko 93,58% nominału, czyli 935,80 dolara: przy takiej cenie te same odsetki i 1000 dolarów w dniu wykupu dają im właśnie 5,29% rocznie.

Ceny bez narosłych odsetek. Rentowność na koniec dnia według Departamentu Skarbu USA; w briefach pojawiają się czasem notowania z innej pory dnia.

Ciekawostka: rentowność obligacji a kredyty

USA30 latNa tyle lat najczęściej bierze się kredyt hipoteczny, zwykle ze stałą stopą. Oprocentowanie nowych kredytów zazwyczaj idzie za rentownością 10-latek: od 16.10.2025 do 15.10.2026 wzrosło według Freddie Mac z 6,27% do 7,40%, a rentowność 10-latek z 3,99% do 5,10%, czyli w obu przypadkach o ok. 1,1 pkt proc.

Polska62%Tyle kredytów hipotecznych w portfelu banków miało w 2025 r. zmienne oprocentowanie, oparte na WIBOR-ze, więc raty zależą głównie od stóp NBP. Nowe kredyty mają częściej okresowo stałą stopę (ok. 64% w I kw. 2026 r.), zwykle na 5 lat: zależy ona od rynkowych stawek na kilka lat, a potem ustala się ją na nowo.

Finlandia i kraje bałtyckieponad 90%Tyle nowych kredytów w Finlandii i krajach bałtyckich ma zmienną stopę, opartą na Euriborze, czyli zależną od stóp EBC. We Francji, w Hiszpanii i w Niemczech przeważa stała stopa: zmienną ma od 3% do 13% nowych kredytów.

Firmy w USA9%Tyle długu spółek z S&P 500 ma zmienne oprocentowanie: duże spółki pożyczają głównie przez obligacje o stałym kuponie, więc wyższe rentowności wymagane przez inwestorów odczują dopiero wtedy, gdy będą refinansować obligacje. W mniejszych spółkach z indeksu Russell 2000 to już ok. 45% długu, więc podwyżki stóp szybciej podnoszą ich koszty odsetek.

Dane: Freddie Mac (tygodniowe badanie oprocentowania kredytów) i Departament Skarbu USA; NBP (Raport o stabilności systemu finansowego, grudzień 2025; dane AMRON za I kw. 2026); EBC (nowe kredyty mieszkaniowe, sierpień 2026); Penn Mutual Asset Management (2024, na podstawie danych Lazard z 2023 r.).

Jak czytać

Gdy w briefie jest mowa o rentowności, patrz na cztery rzeczy

KierunekRentowność ↑ = cena ↓I na odwrót: gdy rentowność spada, ceny obligacji rosną. „Wyprzedaż obligacji” i „wzrost rentowności” to ta sama informacja.

Skala10 pb w jeden dzień to dużoZmiany rentowności liczy się w punktach bazowych (ang. basis points, bps). Dla 10-letnich obligacji USA ruch o 10 pb lub więcej w jeden dzień to naprawdę dużo: od początku 2026 r. zdarzył się tylko 6 razy na 200 sesji. W większości sesji (155 na 200) zmiana nie przekroczyła 5 pb.

Termin wykupu2 lata czy 10 lat?2-letnie obligacje reagują przede wszystkim na oczekiwania co do stóp procentowych banku centralnego (w USA: Fed). 10-letnie reagują też na to, jakiej inflacji i jakiego wzrostu gospodarki rynek spodziewa się w kolejnych latach. Dlatego w USA to właśnie ich rentowność jest punktem odniesienia dla kredytów hipotecznych ze stałą stopą.

KrajFrancja i Niemcy: 97 pb różnicyTyle wynosił we wrześniu 2026 r. spread rentowności, czyli różnica rentowności obligacji dwóch krajów o tym samym terminie wykupu: 10-letnie obligacje Francji miały średnio rentowność 4,44%, a Niemiec 3,47%. Francja pożycza pieniądze drożej niż Niemcy, przede wszystkim dlatego, że ma wyższy dług publiczny i deficyt budżetowy: inwestorzy żądają wyższych odsetek za większe ryzyko. W październiku rentowność obligacji Francji rosła dalej.

Źródła: dzienne zmiany rentowności 10-latki USA od 2.01 do 20.10.2026 (200 sesji), Departament Skarbu USA; średnie rentowności obligacji Francji i Niemiec we wrześniu 2026 r., EBC.

Ściąga: co zwykle robi rynek, gdy rentowność rośnie albo spada

10-latki USARentowność rośnie

Ceny obligacjispadają

Kredyty hipoteczne w USAdrożeją

Dolarzyskuje

Akcjetracą

10-latki USARentowność spada

Ceny obligacjirosną

Kredyty hipoteczne w USAtanieją

Dolartraci

Akcjezyskują

Różnica rentowności obligacji dwóch krajówSpread rentowności rośnienp. Francja wobec Niemiec

Obligacje Francjitanieją

Akcje francuskietracą

Eurowaluta obu krajówtraci

Ceny obligacji zawsze idą w przeciwną stronę niż rentowność. Oprocentowanie nowych kredytów hipotecznych w USA zwykle idzie za rentownością 10-latek, bo banki ustalają je z góry na wiele lat. Dolar zwykle zyskuje, bo wyższa rentowność w USA przyciąga pieniądze z zagranicy. Akcje zwykle tracą z dwóch powodów: spółkom drożeje kredyt, a skoro obligacje mają wyższą rentowność, część inwestorów przenosi pieniądze z akcji do mniej ryzykownych obligacji. Gdy rośnie spread rentowności między obligacjami Francji i Niemiec, euro i akcje francuskie zwykle tracą, bo inwestorzy obawiają się o finanse jednego z największych krajów strefy euro. To typowe reakcje rynku. Nie zawsze jednak tak jest, bo na rynek działa naraz wiele sił: na początku października S&P 500 i Nasdaq biły rekordy mimo rentowności 10-latek powyżej 5% (patrz: brief z 7.10).

Sprawdź się

1. Cena obligacji spadła ze 100% do 95% nominału, a kupon się nie zmienił. Co stało się z jej rentownością?

2. Rentowność 10-latek USA wzrosła z 5,09% (16.10) do 5,15% (19.10). O ile?

3. Rentowność 10-letnich obligacji USA mocno rośnie. Co zwykle dzieje się z akcjami?

Odpowiedz na 3 pytania.

Powiązane karty

Ostatnio w briefach

21.10.2026Skok inflacji w Wielkiej Brytanii do 3,5% i presja na dług FrancjiRentowność francuskich obligacji 10-letnich utrzymuje się w pobliżu 4,9%…
20.10.2026Rentowność długu Francji rośnie do 4,9%, a 10-latek w USA do 5,14%Rentowności w USA pną się w górę mimo oczekiwań na pauzę Fed.
19.10.2026Spadek indeksu chipów o 11,4% przez koszty AI i wzrost PKB Chin o 4,5%…rentowność francuskich 10-letnich obligacji skarbowych (OAT) wzrosła o 6 punktów bazowych do 4,84%.

W innych językach

ENbond yield DEAnleiherendite FRrendement obligataire ESrentabilidad de los bonos ITrendimento delle obbligazioni

Dla dociekliwych · Akademia ANALIZ

Kalendarz ekonomiczny z najważniejszymi wydarzeniami rynkowymi w codziennym tradingu i inwestycjach